MANILA (Setyembre 23, 2026) — Matod ni Clarita Alia, midumili siya nga kuhaon sa pulis ang iyang kamagulangang anak nga walay warrant. Ang opisyal, matod niya, mitubag og pasidaan: pagapatyon ang iyang mga anak "usa-usa."
Pila ka semana ang milabay, si Richard, 18, giinjil hangtod namatay. Tulo pa ka anak ang misunod.
Sa Biyernes, Setyembre 25, isulti ni Nanay Clarita, 72 anyos, kana nga sugilanon sa ikatulong publikong sesyon sa Truth Commission. Usa ka tigbaligya og utanon sa Bankerohan Public Market sa Davao City, sobra na siya og duha ka dekada nga nangutana kung nganong walay nanubag sa kamatayon sa iyang mga anak.
Magsugod ang iyang testimonya sa alas 9:30 sa buntag didto sa Plenary Hall sa Pope Pius XII Catholic Center, UN Avenue, Manila. I-livestream kini sa Facebook ug YouTube channel sa komisyon sa @truthcommissionph.
Ang Upat ka Anak
Ang tanan sa upat giinjil hangtod namatay. Sila mao sila si Richard, 18, gipatay niadtong Hulyo 17, 2001; si Christopher o "Topher," 16, gipatay niadtong Oktubre 20, 2001; si Bobby, 14, gipatay niadtong Nobyembre 3, 2002; ug si Fernando, 15, gipatay niadtong Abril 13, 2007.
Nagsugod ang mga pagpatay kanila mga tuig sa wala pa gilunsad ni Rodrigo Duterte ang nasudnong kampanya batok sa droga, sa panahon nga gitaho na ang mga pagpatay sa gidudahang mga tigbaligya og droga ug akusadongkriminal, nga giangkon sa gitawag og Davao Death Squad, didto na sa Davao City. Ang mga human rights groups nag-ingon nga ang mga pagpatay sa Davao ang nahimong sumbanan sa "giyera kontra droga" nga gipalunsad ni Duterte sa tibuok Pilipinas sugod niadtong 2016, sa dihang siya nahimong presidente. Linibo ang namatay niadto nga kampanya.
Ang Pasidaan
Matod ni Nanay Clarita, gisulayan sa mga pulis nga kuhaon si Richard nga walay warrant ug siya misukol. Iyang gisulti sa Human Rights Watch nga usa ka senior nga opisyal ang mipahimangno nga ang iyang mga anak pagapatyon "usa-usa."
Ipahayag sa iyang testimonya kung unsa gyud ang iyang nadungog, unsa ang gipasabot niini kaniya, ug unsa ang nahitabo human niini. Ilahin sa komisyon kini gikan sa mga butang nga iyang nahibaw-an gikan sa uban ug sa mga dokumento.
Human mapatay ang tulo sa iyang mga anak, nahadlok si Nanay Clarita nga si Fernando na ang sunod. Gipalayo niya kini gikan sa Davao City. Mibalik kini, ug niadtong 2007 gipatay usab kini.
Ang iyang testimonya nangayo sa publiko nga tan-awon ang mga managsoon dili lamang isip mga ngalan sa file sa pulisya, kondili isip mga anak sa usa ka inahan nga padayon nga naningkamot sa pagpanalipod kanila.
Usa ka Inahan nga Wala Mihilom
Matod ni Nanay Clarita, usahay giakusahan ang iyang mga anak sa gagmayng kalapasan o may away sa pulisya. Wala mausab ang iyang baruganan: kung nakasala man sila, angay silang dakpon ug dad-on sa atubangan sa huwes, dili patyon.
Uban sa tabang sa Tambayan Center for Children's Rights, usa ka non-profit sa Davao City nga nagtrabaho uban sa mga bata sa dalan ug uban pang batan-on nga anaa sa peligro, miadto una siya sa mga opisyal sa barangay. Unya, gidala niya ang iyang mga reklamo sa Commission on Human Rights ug sa deputy ombudsman alang sa Mindanao.
Sa publikong imbestigasyon sa komisyon bahin sa mga pagpatay sa Davao niadtong 2009, mitestigo ang ubang mga saksi nga sirado ang pultahan. Si Nanay Clarita misulti sa dayag. Ginganlan niya ang mga pulis isip iyang pangunang suspetsado ug misulti nga walay tinuod nga imbestigasyon ang misunod. Kini mga akusasyon nga kinahanglan pa gayod susihon pag-ayo, ug ibutang sa iyang testimonya sa rekord ang iyang asoy, ang iyang mga pangaliyupo alang sa tabang, ug ang mga tubag nga iyang nadawat.
Walay Nanubag
Sobra na og duha ka dekada, matod ni Nanay Clarita nga wala pa siyay nakitang pagpanubag. Usa ka artikulo sa Human Rights Watch niadtong 2025 nagtaho nga walay kaso bahin sa pagkamatay sa iyang mga anak nga niabot sa korte ug gawasnon gihapon ang mga nagpatay kanila.
Pangutan-on sa sesyon kung unsa ang nahibaw-an sa mga opisyal ug unsang mga imbestigasyon ang gihimo. Pangutan-on usab niini kung ngano nga walay resulta ang mga dalan nga giablihan alang sa usa ka nagsubo nga inahan, ug giunsa mapanalipdan ang mga nahadlok nga saksi.
Sa wala pa ang Gubat Batok sa Droga
Gamiton sa komisyon ang iyang testimonya sa pagsusi sa mga gitaho nga pagpatay sa Davao City sa wala pa ang nasudnong kampanya niadtong 2016, lakip ang mga butang nga nagpadayon ngadto sa sunod nga mga tuig ug kung unsa ang nausab. Susihon usab niini kung giunsa paghulma sa dungog nga nadaot sa usa ka akusasyon, ang kakabus, ug ang lalom nga kakulang sa pagsalig sa mga awtoridad ang kinabuhi sa mga pamilya sama kaniya, sa wala pa kini mamatikdan sa nasud.
Alang kang Nanay Clarita, ang Setyembre 25 bahin kini nila Richard, Christopher, Bobby, ug Fernando, ug bahin sa usa ka inahan nga naglubong sa upat ka anak apan padayon nga misulti bisan pa sa iyang kasakit ug kahadlok.
"Dili ko gusto nga adunay laing inahan nga mohilak o bata nga mamatay," matod niya.
Katuyoan sa publikong mga sesyon sa komisyon nga ibutang sa rekord ang testimonya sa mga buhi pa ug ubang ebidensya, sa pagpangita og kamatuoran ug, sa kadugayan, hustisya.